پولیپکتومی چیست و چه مزایایی دارد؟

پولیپ های رحم که تحت عنوان پولیپ های اندومتریال نیز شناخته می شوند به توده های کوچکی اطلاق می شوند که در آستر داخلی رحم زنان رشد می کنند. این پولیپ ها به یک برآمدگی هموار یا چیزی شبیه قارچ شباهت دارند. گاهی ممکن است همزمان، فردی به چندین پولیپ دچار شود که دارای اندازه های متفاوتی باشد. معمولا برای درمان از جراحی پولیپکتومی بهره گرفته می شود. قطر این توده ها از چند میلی متر تا شش سانتی متر متغیر است و درصد بالایی از آنها از نوع خوش خیم هستند به این معنی که نمی توانند خطر سرطان را به همراه داشته باشند. این پولیپ ها از آستری که دیواره های رحم یا همان آندومتریوز را می سازد، منشاء می گیرند. در این مجموعه، دکتر رویا قره داغی متخصص زنان تهران توضیحات جامعی را در خصوص جنبه های مختلف این بیماری و جراحی بعنوان راهکار درمان آن ارائه نموده است. از شما دعوت می کنیم تا با بهره مند شدن از تجربیات این پزشک حاذق، در مسیر سلامت خود، گام موثری بردارید.

علائم پولیپ رحم

بسیاری از بانوانی که این ضایعه در بدن آنها وجود دارد اصلاً علائمی را تجربه نمی کنند و حتی بخش عمده ای از آنها به درمان خاصی نیاز پیدا نخواهند کرد. البته، متخصص زنان راهکارهای بسیاری را در دست دارد که به واسطه آنها قادر است این ضایعه ها را تشخیص داده و متناسب با نیاز بیمار از راهکارهای مختلف از جمله پولیپکتومی شما را از شر آنها خلاص کند. به طور کلی در بر شمردن علائم رایج این عارضه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خونریزی های شدید
• لکه بینی بین دو چرخه قائدگی
• افتادگی که در صورت خارج شدن پولیپ از دهانه و خارج رحم اتفاق می افتد.
• خونریزی بعد از یائسگی
• چرخه های قائدگی نامنظم که شدت، طول و زمان آن قابل پیش بینی نیست
• بروز مشکلاتی در بارداری

علل پولیپ رحم

علت دقیق ابتلا به این ضایعه ها در رحم هنوز برای متخصصان و محققان این حوزه شناخته نشده است. البته، متخصصان وقوع آن را به تغییرات هورمونی نسبت می دهند. هر ماه زنان با نوسان در سطوح استروژن مواجه می شوند که منجر به ضخیم شدن دیواره رحم شده و نهایتاً در طول چرخه قائدگی جدا می شود. وقتی رشد یا ضخیم شدن این دیواره بیش از حد باشد احتمالاً شکل گیری پولیپ و نیاز به جراحی پولیپکتومی اتفاق خواهد افتاد.

فاکتورهای خطر متعددی از قبیل سن، خطر ابتلا به این ضایعه را افزایش می دهد. با بالا رفتن سن، بدن در برابر این ضایعه ها آسیب پذیر تر می شود. پولیپ ها اغلب بین دهه های چهارم و پنجم زندگی بانوان مهمان رحم آنها می شوند. قبل از شروع یائسگی، زنان تغییراتی را در سطوح استروژن تجربه می کنند. این تغییرات می تواند به رشد پولیپ ها منجر شود. اضافه وزن یا فشار خون بالا طبیعتاً شرایط را برای ابتلا به این ضایعه ها، مستعد تر می نماید. استفاده از داروی تاموکسیفین نیز که برای درمان سرطان مورد استفاده قرار می گیرد می تواند خطر رشد این توده ها را افزایش دهد.

عوارض ناشی از ابتلا به پولیپ رحم چیست؟

خوشبختانه، اکثر این پولیپ ها از نوع سرطانی نیستند که البته در صورت بی اهمیت گرفتن درمان آنها، ممکن است سرطانی شوند. احتمال سرطانی شدن این توده ها در بانوانی که وارد دوره یائسگی شده اند بیشتر است. اگر پولیپ رحم دارید احتمالاً در فرایند تلاش برای بارداری، یا مشکلاتی مواجه می شوید؛ یا اگر باردار هستید وجود این ضایعه ها، جنین را در معرض خطر سقط قرار می دهد. این توده ها باعث می شوند که تخمک بارور شده، نتواند به دیواره رحم بچسبد و به این ترتیب بارداری با اختلال روبرو می شود. بعلاوه، رشد توده می تواند به مسدود شدن دهانه رحم و لوله های فالوپ نیز منجر شود. در چنین شرایطی پولیپکتومی، راهکار ایده آل برای مساعد نمودن شرایط برای بارداری خواهد بود.

تشخیص پولیپ رحم

متخصص شما از پروسیجرهای مختلفی برای تشخیص پولیپ های اندومتریال استفاده می کند. اگر پزشک وجود این توده را تائید کند، بلافاصله برای اجرای فرایند پولیپ برداری اقدام خواهد کرد. قبل از تشخیص، پزشک مصرف داروهای مسکن و آنتی بیوتیک ها یا داروهای دیگر را برای کمک به انبساط و گشاد شدن دهانه رحم تجویز می کند. برخی از تست های رایج این حوزه شامل موارد زیر می باشد:

• سونوگرافی ترانس واژینال

در زمان انجام این سونوگرافی، پزشک دستگاه کوچکی شبیه به عصا را در واژن وارد می کند. این دستگاه امواج صوتی تولید کرده و آنها را برای خلق تصاویر از رحم به کامپیوتر ارسال می کند.

• سونوهیستوگرافی یا هیستروسونوگرافی

پزشک گاهی در کنار سونوگرافی ترانس واژینال، از پروسیجر هیستروسونوگرافی نیز استفاده می کند. در این فرایند، یک لوله کوچک به نام کاتتر از طریق واژن وارد بدن می شود. سپس آب نمک به واژن تزریق می شود. این محلول می تواند به گشاد شدن واژن کمک کند تا پزشک بتواند سونوگرافی را با دقت بیشتری انجام دهد. در صورت تشخیص پلیپ ، نیاز به انجام عمل پولیپکتومی می باشد.

• بیوپسی

در کنار موارد فوق گاهی پزشک نمونه برداری از دیواره رحم را برای کمک به تشخیص پولیپ های رحم انجام می دهد. در این پروسیجر بخشی از بافت از دیواره رحم برداشته می شود و برای تست به آزمایشگاه ارسال می گردد. این تجزیه و تحلیل کمک می کند تا بتوان فهمید که آیا توده سرطانی است یا خیر.

• هیستروسکوپی

در این پروسیجر تشخیصی یک تلسکوپ باریک و انعطاف پذیر از واژن و دهانه رحم وارد می شود. این تلسکوپ که تحت عنوان هیستروسکوپ شناخته می شود پزشک را قادر می سازد تا بافت هایی را که بخش داخلی رحم را پوشش داده اند مورد آزمایش قرار دهد. در صورتیکه پزشک متوجه وجود پولیپ شود بلافاصله به برداشتن آن اقدام خواهد کرد.

• کورتاژ

در طول انجام این پروسیجر، پزشک از یک ابزار فلزی متشکل از یک حلقه در یک طرف، استفاده می کند. این ابزار در برداشتن بخشی از پولیپ برای ارسال به آزمایشگاه، بسیار کاربردی است. حتی از آن می توان در برداشتن پولیپ یا پولیپکتومی نیز استفاده کرد.

پروسیجرهای درمان پولیپ رحم

فرایند های درمانی که پزشک شما توصیه می کند به موردی که به آن مبتلا هستید وابسته است. پولیپ های رحم کوچک معمولاً بدون نیاز به درمان، به طور خودبخود رفع می شوند. پزشک از نزدیک آنها را تحت کنترل قرار می دهد تا مطمئن شود که رشد بیشتری نداشته و بزرگتر نشده اند. البته، درمان خصوصاً در بانوانی که به سن یائسگی رسیده اند، امری الزامی است. در این زنان، خطر رشد سرطان بسیار بالاست. برخی از درمان ها برای این ضایعه شامل موارد زیر می باشد:

• دارو

با توجه به اینکه پولیپ ها اغلب در اثر نوسانات هورمونی شکل می گیرند، برخی داروهای خاص می تواند با کنترل سطوح هورمون در مدیریت این ضایعه رحمی، موثر واقع شود. برخی داروها به کوچک شدن پولیپ کمک می کنند. هر چند دارو در فرایند درمان این عارضه مفید است ولی در زمان قطع مصرف دارو، عود یا بازگشت علائم، چیزی دور از انتظار نیست.

• جراحی پولیپکتومی

در برخی موارد، پزشک جراحی را بعنوان راهکار درمان توصیه می کند. در چنین شرایطی از ابزاری ویژه برای برداشتن نمونه ای از پولیپ از رحم استفاده می شود. بعد از تجزیه و تحلیل نمونه، پزشک در صورت سرطانی بودن سلول های توده، جراحی را توصیه خواهد کرد.

در طول جراحی پولیپ برداری، پزشک هیسترکتومی را به مرحله اجرا در می آورد که در آن کل رحم از طریق واژن یا از طریق ایجاد برشی در شکم برداشته می شود.

اقدامات قبل از درمان

در حین آماده شدن برای جراحی پولیپکتومی، اقداماتی از قبیل کنترل وضعیت سلامت عمومی، قطع مصرف برخی داروها یا مکمل ها با هدف جلوگیری از تشدید خونریزی در طول عمل، انجام تست خون یا تست هایی که بتواند به جراح در کسب اطمینان درباره سلامت عمومی بیمار کمک کند، ترک سیگار به دلیل تاثیرات منفی آن روی روند بهبود، اطلاع رسانی به پزشک در خصوص تاریخ قائدگی و برخی اقدامات پیش نیاز دیگر با هدف اجرای فرایند جراحی در مسیری هموار و به دور از عوارض ناخوشایند، الزامی می باشد.

مراقبت های بعد از جراحی پولیپ رحم

بعد از برداشتن پولیپ، اکثر بیماران می توانند در همان روز جراحی، مرکز درمان را به مقصد منزل ترک کنند. در طول یک تا دو روز اول بعد از جراحی، خونریزی واژنی و گرفتگی، تجربیات طبیعی خواهند بود. با توجه به اینکه در طول جراحی گازی برای اتساع شکم استفاده شده است در ناحیه فوقانی شکم احساس فشار می کنید که با قدم زدن می توان به رفع آن اقدام کرد. خوشبختانه، این جراحی دارای دوره ریکاوری کوتاهی است و در طول چند روز اول، بهبودی قابل ملاحظه ای را در خود احساس خواهید کرد.

تخلیه ترشحات خونابه مانند در هفته های اول بعد از عمل پولیپکتومی ، کاملاً طبیعی است. در طول این چند هفته به شما توصیه می شود تا از بلند کردن اجسام سنگین و هر فعالیتی که روند بهبود را مختل کند، خودداری کنید. همچنین در طول این مدت رابطه جنسی نیز ممنوع می باشد.

پزشک برای کنترل درد، داروهای مسکن را تجویز می کند. مواجه با ترشحات بدبو، می تواند حاکی از بروز عفونت بوده و باید به سرعت برای رفع آن اقدام شود.