روبرو شدن با برخی مشکلات در مسیر بارداری در برخی از بانوان ، باعث می شود که درک کنیم حاملگی آنقدرها هم فکر می کردیم ساده نیست. در این شرایط باید به راهکارهایی متوسل شویم که می تواند مثل یک راه میانبر عمل کند. یکی از این روش ها لقاح در خارج از بدن یا آی وی اف (IVF) است که اغلب به عنوان موثرترین راه حل مشکل ، پیشنهاد می شود. این فرایند ، اخیراً بعنوان موفقیت آمیزترین روش درمان ناباروری معرفی شده است.
در این روش، نمونه ای از سلول های تخمک زن و اسپرم مرد، بعد از بازیابی در یک فرایند آزمایشگاهی با هم ترکیب می شوند. پس از آن، رویان بارور شده، به رحم زن انتقال داده می شود. دکتر رویا قره داغی ، با اشاره به پیچیده بودن این فرایند، ارائه اطلاعات کافی به زوجین، پشتیبانی از آنها و برگزاری جلسات مشاوره را بخش لاینفک این پروسه معرفی می کند.
این پزشک حاذق با به کارگیری به روزترین تکنیک ها و پیشرفته ترین درمان ها تا به امروز موفق شده است رویای زوج های بسیاری را در تشکیل یک خانواده به حقیقت تبدیل کرده و به آنها کمک کند تا با رهسپار کردن قاصدک های امید در آسمان آرزوهای خود، جهان شان را که رنگ خاکستری به خود گرفته، با بارش باران عشق و به تپش درآمدن صدای قلب جوانه ای کوچک در وجود مادر، رنگ آمیزی کنند.
داوطلبان ایده آل IVF
در این قسمت ، لیست افرادی که می توانند آی وی اف انجام دهند را ذکر کرده ایم.
- این فرایند درمان گزینه ای است که برای دامنه وسیعی از موارد ناباروری توصیه می شود. وقتی لوله های فالوپ زن ، مسدود شده یا دچار آسیب دیدگی می شود و از دست می رود ، یا در شرایطی که تولید اسپرم در مرد با ناهنجاری های شدیدی روبرو است، زن و مرد داوطلب خوبی برای این فرایند درمان محسوب خواهند شد.
- در واقع آی وی اف اغلب برای زوجینی توصیه می شود که دارای سابقه طولانی ناباروری بوده و علت ناباروری آنها نامشخص است و با قرار گرفتن تحت روش های درمان دیگر ، نتوانسته اند به خواسته فرزند آوری دست پیدا کنند.
- یکی از موارد استفاده تکنیک یاد شده ، برای بانوانی است که از اندومتریوز شدید رنج می برند ، می باشد.
- نکته : وقتی ناتوانی های باروری در مرد، بعنوان علت اصلی ناباروری شناخته شود در برخی موارد ، پروسیجر دیگری به نام ICSI نیز توصیه می شود. در طول این پروسیجر ، یک اسپرم ، در تخمک بالغ زن برای آسان تر کردن فرایند باروری ، تزریق خواهد شد.
فرایند درمان IVF
طبق نظر دکتر خوب ناباروری در کرج ، این پروسه توالی از چند فاز است که هریک از آن ها مراحل جداگانه ای را شامل می شوند. چرخه درمان اغلب در اولین روز قاعدگی زن یا در کوتاه ترین فاصله ممکن از آن ، آغاز می شود.
سپس استفاده از داروهای هورمونی که اغلب به شکل تزریقی هستند ، آغاز می گردد. در ادامه پزشک واکنش تخمدان به داروها را تحت کنترل قرار می دهد. این کار از طریق سونوگرافی واژن و اندازه گیری سطوح هورمون های تخمدان در خون انجام می شود.
به گفته متخصصان ، مناسب ترین زمان برای شروع پروسه بر اساس سطوح هورمون خون و اندازه و تعداد فولیکول های تخمدانی قابل رویت در سونوگرافی تعیین می کند. زمان بندی در تزریق دارو بسیار حائز اهمیت است و معمولاً 34-36 ساعت قبل از فرایند بازیابی تخمک انجام می شود.در روز اجرای IVF ، مرد نیز همراه زن بوده و نمونه اسپرم از او گرفته می شود.
مختصری درباره فرایند بازیابی تخمک
در طول این گام از آی وی اف ، یک پروب سونوگرافی که به یک سوزن راهنما متصل است در واژن قرار داده می شود. زمانی که فولیکول ها شناسایی شدند ، پزشک یک سوزن باریک را در مسیر راهنمای سونوگرافی از دیواره واژن به تخمدان حرکت می دهد ؛ سپس ایشان با استفاده از فولیکول های قابل رویت ، تخم ها را جمع کرده و آنها را برای انتقال رویان آماده می کند.
نحوه انتقال رویان
- مرحله انتقال تخمک بارور در IVF ، ساده و بدون درد است که معمولاً سه تا پنج روز بعد از بازیابی آن انجام می شود. نخست بهترین متخصص ناباروری ، دهانه رحم را تمیز کرده و اسکن سونوگرافی شکم انجام می شود.
- در ادامه رویان ها بر اساس فاکتورهایی از قبیل سن ، سابقه باروری قبلی ، پیشینه سلامت و همچنین تعداد و کیفیت آنها انتخاب می شوند و درنهایت به یک کاتتر انتقال داده می شوند.
- در مرحله بعد پزشک با کمک گرفتن از سونوگرافی ، کاتتر را در دهانه رحم وارد کرده و تخمک بارور شده را در رحم قرار می دهد. پس از آن، بیمار به مدت یک ربع در حالت لم داده قرار می گیرد و با گذر این زمان، می تواند فعالیت های نرمال خود را از سر بگیرد.
- در نهایت بعد از گذشت حدوداً دو هفته تستی انجام می شود که به ارزیابی HCG در خون می پردازد. در صورتی که این هورمون شناسایی شود ، حاکی از باردار بودن شما خواهد بود.
عوارض جانبی پس از انتقال جنین
- حساسیت سینه (به دلیل سطح بالای استروژن)
- نفخ و یبوست
- لکه بینی
- گرفتگی جزئی عضلات
برای رویان های فریز شده چه اتفاقی خواهد افتاد؟
در این مرحله از آی وی اف ، تخمک های بارور که به مرحله بلاستوسیت می رسند و از کیفیت خوبی برخوردار هستند را می توان در صورت تمایل والدین ، تحت محافظت قرار داد.
طبق توصیه بهترین متخصص زنان و زایمان ، اگر زوجین تمایلی به فریز کردن این تخمک ها جهت استفاده برای بارداری های بعدی نداشته باشند می توانند آنها را برای انجام فعالیت های تحقیقاتی یا باروری زوجین دیگر اهدا کرده و یا به آژانس های مربوطه تحویل داده یا منهدم کنند.
انجام تست بارداری بعد از آی وی اف
از زمانی که HCG برای تعیین زمان بلوغ و بازیابی انجام می شود، تا چند روز بعد از بازیابی تخمک در IVF ، تست بارداری مثبت خواهد بود. در برخی بانوان زمان متابولیسم هورمون به سرعت اتفاق می افتد و در طول چند روز از جریان خون خارج می شود در حالیکه در برخی دیگر این اتفاق در طول یک دوره 9 روزه رخ می دهد.
به طور همزمان ، حاملگی آغاز می شود و HCG در مقادیر قابل اندازه گیری تقریباً برای یک دوره 1-2 روزه قبل از چرخه مورد انتظار قاعدگی ، ترشح می شود. با در نظر گرفتن این دو موضوع ، توصیه می شود که تست بارداری 9-10 روز بعد از انتقال رویان انجام شود.
آی وی اف و خطر ناهنجاری های زایمان
این موضوع با انجام تحقیقات جامع مورد بررسی قرار گرفته است. ساده ترین پاسخی که می توان به آن داد این است که بعد از IVF ، هیچ خطر مرتبط با ناهنجاری های زایمان وجود نخواهد داشت. هر فرد در زمان تولد تا دو درصد در معرض خطر بروز ناهنجاری مرتبط با زایمان قرار دارد و در این خصوص ، هیچ تفاوتی در میان زایمان های نرمال یا زایمان های بعد از آی وی اف مشاهده نشده است.
روش پی جی دی (PGD) آی وی اف چیست؟
تست پی جی دی با نام کامل (Preimplantation Genetic Screening) ، که به غربالگری ژنتیکی قبل از لانه گزینی جنین قلمداد می شود برای بررسی جنین هایی که از طریق لقاح آزمایشگاهی ایجاد شده اند مورد استفاده قرار می گیرد. انجام این آزمایش می تواند به تشخیص جنین هایی با مشکلات کروموزومی و ژنتیکی در بار داری های نامطلوب کمک کند.
بارداری با IVF در سنین بالاتر
در صورتی که خانم ها به دهه چهارم یا پنجم زندگی شان رسیده و می خواهند باردار شوند ، می توانند به پزشک مراجعه کنند تا وضعیت رحم ، تخمدان و اسپرم همسرشان بررسی شود. در صورتی که تخمک گذاری اتفاق بیفتد ، احتمال بارداری وجود دارد. اما در مواردی که تخمک های با کیفیت مناسبی وجود ندارد، ممکن است نیاز به روش های کمک باروری مانند ای وی اف باشد. در این روش ، تخمک هایی که در آن سیکل از طریق درمان دارویی رشد و نمو پیدا کرده اند ، استخراج می شوند و اگر تخمک های کافی و با کیفیت وجود نداشته باشد، از تخمک های اهدایی استفاده میشود.
پیشرفت های علم باروری ، رویای مادر شدن را در سنین بالا برای بسیاری از زنان به واقعیت تبدیل کرده است. یکی از کلیدی ترین این پیشرفت ها ، اهدای تخمک است. با استفاده از این روش ، زنانی که به دلیل افزایش سن یا مشکلات تخمدانی ، تخمک های با کیفیت کافی برای بارداری ندارند ، می توانند از تخمک های اهدایی زنان دیگر باردار شوند.
عوارض جانبی داروهای باروری
- درد شکمی
- سردرد
- بزرگ شدن تخمدان ها
- تهوع و استفراغ
- گرگرفتگی
طول زمان انجام IVF چقدر است؟
یک چرخه کامل IVF معمولاً بین ۴ تا ۶ هفته طول می کشد ، از شروع تحریک تخمدان تا انتقال جنین.
نرخ موفقیت IVF چقدر است؟
نرخ موفقیت به سن زن ، کیفیت تخمک و اسپرم ، کیفیت جنین ، وجود بیماری هایی مثل اندومتریوز یا PCOS و سبک زندگی بستگی دارد. برای زنان زیر ۳۵ سال معمولاً نرخ موفقیت زایمان زنده بین ۵۰–۶۰٪ است ، ولی برای افراد بالای ۴۰ سال این مقدار به ۲۰–۲۵٪ و حتی کمتر می رسد.
آیا داروهای تحریک تخمدان خطراتی دارند؟
بله ، خطر بروز نشانگان بیش تحریکی تخمدان (OHSS) وجود دارد؛ علائمی مثل نفخ شدید ، تنگی نفس و تهوع می توانند بروز کنند ، اما در کمتر از ۵٪ از موارد شدید هستند
آیا IVF دردناک است؟
معمولاً محرک های هورمونی کمی ناراحتی ایجاد می کنند. جمع آوری تخمک تحت بی حسی یا آرام بخش انجام می شود و به ندرت درد شدید دارد. انتقال جنین دردناک نیست و شبیه تست پاپ اسمیر است.
آیا بعد از انتقال رویان ، استراحت مورد نیاز است؟
از چشم انداز پزشکی ، استراحت مطلق بعد از انتقال رویان مورد نیاز نمی باشد. در حالت نرمال ، تخمک های بارور آزادانه در حفره آندومتریال قبل از کاشت ، به مدت چند روز شناور می ماند و همین اتفاق در چرخه آی وی اف نیز رخ می دهد. با این حال ، به بیمار توصیه می شود که بعد از انتقال رویان ، از انجام کارهای سنگین خودداری کرده ولی روند نرمال زندگی خود را دنبال کند.
آیا تعیین جنسیت در طول IVF امکان پذیر است؟
بله ، انجام این مورد کاملا امکان پذیر است. در روش ای وی اف ، ابتدا تخمدان خانم تحریک می شود و سپس لقاح با اسپرم پدر یا اسپرم اهدایی صورت می گیرد. جنین ها سه روز در محیط کشت خاصی رشد می کنند و سپس یک سلول از آنها برای تحلیل به آزمایشگاه ژنتیک ارسال می شود.
آیا می توان کیفیت تخمک بارور در IVF را بهبود داد؟
پاسخ آخر به این سوال ، خیر است. اگر رویان به دلیل مشکلات و ناهنجاری های ژنتیکی دارای کیفیت پایینی باشد نمی توان کاری برای بهبود دادن کیفیت آن انجام داد. البته ، پروسیجرهایی وجود دارد که می تواند شانس تخمکی را که از نظر کیفیت در خط مرزی قرار گرفته است ، افزایش دهد.
