دوران بارداری فقط به معنی رشد یک موجود جدید در رحم نیست ؛ بلکه بدن مادر دچار تغییرات گسترده ای می شود ، از جمله در ناحیه دهان و دندان. هورمون ها روی لثه ها تأثیر می گذارند ، حالت تهوع بیشتر می شود و در نتیجه رعایت بهداشت دهان سخت تر. اما بی توجهی به دندان ها در این دوران می تواند عواقب جدی برای مادر و جنین داشته باشد.
پس اگر در این دوران خاص هستید یا به زودی قرار است واردش شوید ، دانستن اینکه آیا مسواک زدن در دوران بارداری مشکلی ایجاد می کند؟ و اینکه چطور باید از دندان ها مراقبت کرد ، برایتان حیاتی است.
آیا مسواک زدن در دوران بارداری مشکلی ایجاد می کند؟
نه تنها مشکلی ایجاد نمی کند ، بلکه شدیداً توصیه می شود. مسواک زدن منظم در دوران بارداری می تواند از التهاب لثه ، خونریزی و ایجاد عفونت جلوگیری کند. در واقع ، زنان باردار بیشتر از افراد معمولی در معرض بیماری های لثه قرار دارند. هورمون های بارداری مثل پروژسترون و استروژن باعث افزایش جریان خون در لثه ها شده و آن ها را حساس تر می کنند.
عدم مسواک زدن ، نه تنها لثه را ملتهب می کند ، بلکه می تواند باعث ورود باکتری ها به جریان خون شود ؛ و این باکتری ها ممکن است از طریق جفت به جنین منتقل شوند.
مسواک زدن در دوران بارداری چگونه باید انجام شود؟
روش صحیح مسواک زدن در بارداری همان اصول معمول را دنبال می کند ، با چند تغییر کوچک اما مهم. در ادامه به این نکات اشاره می کنیم:
- از مسواکی با برس نرم استفاده کنید تا به لثه های حساس آسیبی وارد نشود.
- حرکات دورانی و آرام داشته باشید ؛ فشار زیاد باعث تحریک و خونریزی لثه می شود.
- زبانتان را هم فراموش نکنید ؛ باکتری ها عاشق جمع شدن روی سطح زبان هستند.
- بهتر است از خمیردندان هایی استفاده شود که فاقد طعم تند و محرک هستند ، چراکه حالت تهوع را تشدید می کنند.
یادتان باشد ، مسواک زدن در دوران بارداری بستگی به شرایط بدنی شما دارد. اگر حالت تهوع شدید دارید ، می توانید زمان مسواک زدن را به وقتی موکول کنید که معده تان خالی نیست ، مثلاً نیم ساعت بعد از وعده غذایی.
در دوران بارداری چند بار در روز باید مسواک زد؟
در حالت نرمال ، دوبار در روز کافی ست ؛ اما در بارداری ، با توجه به احتمال بیشتر التهاب لثه ، بهتر است سه بار در روز مسواک بزنید. مخصوصاً بعد از وعده های غذایی و قبل از خواب. دلیل این موضوع ساده است در دوران بارداری ، بزاق دهان تغییر ترکیب می دهد و خاصیت آنتی باکتریال کمتری دارد ، در نتیجه دهان سریع تر آلوده می شود.
استفاده از دهانشویه در بارداری
دهانشویه ها به عنوان مکملی عالی برای مسواک و نخ دندان شناخته می شوند. اما در دوران بارداری ، باید با دقت بیشتری انتخاب شوند. برخی دهانشویه ها حاوی الکل یا مواد ضدباکتری قوی هستند که برای جنین مناسب نیستند. بنابراین بهتر است از دهانشویه های بدون الکل و با ترکیبات ملایم تر استفاده شود.
به عنوان نمونه ، دهانشویه هایی با ترکیباتی چون کلرهگزیدین (در صورت تجویز پزشک) ، فلوراید ملایم ، یا عصاره های گیاهی مثل آلوئه ورا و بابونه می توانند انتخاب های مناسبی باشند.
جرم گیری در سه ماهه دوم
یکی از دغدغه های رایج خانم های باردار ، جرم گیری دندان ها در این دوران است. خبر خوب این است که بهترین زمان برای انجام این کار، سه ماهه دوم بارداری است. در این دوره ، تهوع کاهش یافته ، جنین هنوز در مرحله بحرانی رشد قرار ندارد و مادر انرژی بیشتری دارد. جرم گیری در سه ماهه دوم نه تنها بی خطر است ، بلکه به بهبود سلامت عمومی دهان و جلوگیری از عفونت کمک می کند. به شرطی که توسط دندان پزشک متخصص و آشنا با شرایط بارداری انجام شود.
ایا دندان درد در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
بله ، متأسفانه درد دندان می تواند غیرمستقیم برای جنین مضر باشد. وقتی دندان دچار عفونت می شود و مادر درد زیادی را تحمل می کند ، سطح استرس و کورتیزول در بدن افزایش می یابد. این شرایط می تواند باعث انقباضات زودرس ، افزایش فشار خون و حتی کاهش جریان خون به جنین شود. از سوی دیگر، برخی عفونت های دهانی اگر کنترل نشوند ، ممکن است وارد جریان خون مادر شده و به جفت برسند.
از چه خمیر دندانی در بارداری باید استفاده کرد؟
انتخاب خمیردندان مناسب در بارداری یک تصمیم ساده اما مهم است. ترکیبات بعضی خمیردندان ها برای زنان باردار مناسب نیستند. مثلاً سدیم لوریل سولفات (SLS) می تواند تحریک کننده باشد ، یا طعم های قوی نعناعی ممکن است حالت تهوع را بدتر کنند.
بهترین انتخاب ها معمولاً خمیردندان هایی با ویژگی های زیر هستند:
- فاقد SLS و طعم دهنده های قوی
- حاوی فلوراید به میزان کنترل شده
- دارای ترکیبات ضدالتهاب مثل آلوئه ورا یا بابونه
- خمیردندان مخصوص بارداری یا مخصوص لثه های حساس
نکات طلایی برای حفظ سلامت دهان در بارداری
در کنار مسواک زدن ، استفاده از دهانشویه و خمیردندان مناسب ، چند نکته طلایی دیگر نیز وجود دارد که رعایت آن ها توصیه می شود:
- بعد از هر وعده غذایی دهان را با آب ساده بشویید.
- از نخ دندان روزی یک بار استفاده کنید ، مخصوصاً در شب.
- تغذیه متعادل و حاوی کلسیم و ویتامین D را فراموش نکنید.
- از مصرف بیش از حد شیرینی جات ، نوشابه ها و خوراکی های اسیدی پرهیز کنید.
- در صورت تهوع و استفراغ ، بلافاصله مسواک نزنید ؛ ابتدا دهان را با جوش شیرین و آب بشویید.
جمع بندی
سلامت دهان و دندان ، بخشی مهم از مراقبت های دوران بارداری است که گاهی نادیده گرفته می شود. سوالاتی مثل “آیا مسواک زدن در دوران بارداری مشکلی ایجاد می کند؟، مسواک زدن در دوران بارداری چگونه باید انجام شود؟ و حتی اینکه از چه خمیر دندانی در بارداری باید استفاده کرد؟، همگی دغدغه های واقعی و مهم هستند که نباید پشت گوش انداخته شوند.
هرچه زودتر عادت های بهداشتی مناسب تری در این دوران حساس ایجاد کنید ، شانس داشتن بارداری سالم تر و نوزادی شادتر بیشتر خواهد بود. لبخند سالم ، یعنی بدنی سالم ، برای مادر و کودک.
